کشیدن ماشین به یک طرف مشکلی شایع است که دلایل مختلفی دارد. وقتی فرمان را رها می‌کنید و ماشین به چپ یا راست متمایل می‌شود، یک جای کار ایراد دارد. این ایراد نه‌تنها رانندگی را سخت می‌کند، بلکه لاستیک‌ها را خراب کرده و ایمنی شما را به خطر می‌اندازد. در ادامه خیلی سریع و مستقیم بررسی می‌کنیم که علت کشیدن خودرو به یک سمت چیست و چطور بدون هزینه‌های اضافی، مشکل را پیدا و حل کنید.
چرا ماشین به یک طرف کشیده می‌شود؟
انحراف خودرو اغلب ناشی از سه عامل اصلی است: اختلاف فشار باد لاستیک‌ها در دو طرف، به‌هم خوردن زوایای فرمان (تراز چرخ‌ها) و گیرپاژ کالیپر ترمز که باعث درگیر ماندن لنت می‌شود. همچنین خرابی قطعات جلوبندی مثل سیبک یا بوش‌ها نیز می‌تواند چرخ را از مسیر مستقیم خارج کند. بررسی این موارد ساده، شما را سریع‌تر به پاسخ می‌رساند.
گاهی اوقات علت کشیدن خودرو به یک سمت اصلاً خرابی قطعات نیست. جاده‌ها به گونه‌ای مهندسی و ساخته می‌شوند که یک شیب ملایم به سمت بیرون (Camber of the road) داشته باشند. این شیب برای هدایت آب‌های سطحی و باران به سمت جوی‌ها طراحی شده است. بنابراین، اگر در اتوبان متوجه شدید ماشین بسیار ملایم به سمت راست متمایل می‌شود، احتمالاً در حال تجربه اثر این شیب طبیعی هستید و خودروی شما مشکلی ندارد.
شایع‌ترین دلایل انحراف ماشین به یک سمت (بررسی از ارزان‌ترین تا پرهزینه‌ترین قطعه)
اگر متوجه کشیدن ماشین به یک طرف شدید، بهتر است بررسی را از ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین کارها شروع کنید و بعد سراغ قطعات پیچیده‌تر بروید. این کار باعث می‌شود بی‌دلیل هزینه نکنید و قطعات سالم را اشتباهاً تعویض نکنید. در بیشتر مواقع، انحراف خودرو فقط به خاطر تنظیم نبودن باد تایرها یا یک تنظیم فرمان ساده است که با کمترین هزینه حل می‌شود. اما اگر مشکل از این موارد نباشد، باید به سراغ بررسی قطعات جلوبندی، سیستم ترمز و در نهایت شاسی ماشین بروید. چک کردن قطعات از ارزان به گران، کمک می‌کند علت کشیدن خودرو به یک سمت را سریع‌تر پیدا کنید.
۱. تنظیم نبودن فشار باد و سایش نامتقارن لاستیک‌ها
اختلاف فشار باد، حتی در حد چند PSI بین تایر چپ و راست، باعث می‌شود قطر چرخی که بادش کمتر است کوچک‌تر شود. همین تفاوت ناچیز، شعاع چرخش آن تایر را تغییر می‌دهد و ماشین را به سمتی که کم‌بادتر است می‌کشد. سایش نامتقارن لاستیک خودش را به سه شکل نشان می‌دهد:
- سایش لبه داخلی: دهانه چرخ‌ها زیادی باز است یا زاویه عمودی چرخ به سمت داخل کج شده است.
- سایش لبه خارجی: دهانه چرخ‌ها زیادی بسته است یا چرخ‌ها بیش از حد به سمت بیرون متمایل شده‌اند.
- سایش پله‌ای (تیغه‌ای): به دلیل کمک‌فنرهای ضعیف یا بالانس نبودن طولانی‌مدت چرخ ایجاد می‌شود. اگر برای خودروهای باری یا مسافری خود به قطعات باکیفیت نیاز دارید، می‌توانید روی گزینه‌هایی مثل لوازم یدکی ون هایس حساب کنید.
۲. برهم خوردن زوایای چرخ و به هم ریختگی میزان فرمان
زاویه کمبر همان زاویه عمودی چرخ است؛ اگر چرخ به سمت بیرون کج شود، ماشین را به همان سمت می‌کشد. زاویه کستر نیز زاویه طولی محور فرمان است؛ اگر این زاویه در یک چرخ عقب‌تر یا جلوتر از دیگری باشد، در سرعت بالا ماشین به سمتی که کستر کمتری دارد منحرف می‌شود. تشخیص این جزییات با چشم ممکن نیست و حتماً باید از دستگاه‌های میزان فرمان سه‌بعدی استفاده کنید تا کوچک‌ترین انحرافات را نشان دهد که این موارد از بارزترین علائم به هم خوردن تنظیم فرمان هستند.
۳. گیرپاژ کالیپر و نقص در سیستم ترمز
وقتی کالیپر ترمز به خاطر کثیفی یا زنگ‌زدگی گیرپاژ می‌کند، لنت را مدام به دیسک می‌چسباند. این درگیری مداوم مثل این است که موقع رانندگی، ترمز یک چرخ را کمی نگه داشته باشید؛ در نتیجه ماشین به همان سمت کج می‌شود. نشانه ملموس این ایراد این است که بعد از رانندگی بوی سوختگی لنت بلند می‌شود و رینگ چرخ به شدت داغ می‌شود. این مشکل گاهی خودش را با لرزش خودرو هنگام ترمز گرفتن هم نشان می‌دهد.
۴. خرابی و فرسودگی قطعات جلوبندی (بوش، طبق و سیبک)
بوش‌های طبق قطعات لاستیکی-فلزی هستند که ضربات جاده را جذب می‌کنند؛ اگر این بوش‌ها پاره شوند، طبق بازی پیدا می‌کند و چرخ موقع گاز دادن یا ترمز گرفتن کج می‌شود. لقی سیبک فرمان هم باعث می‌شود چرخ‌ها ناگهان به یک سمت متمایل شوند. این خرابی‌ها معمولاً با صداهای تق‌تق یا کوبش شدید در دست‌اندازها همراه هستند. اگر مالک خودروهای وانت هستید، بررسی قیمت لوازم یدکی وانت پیکاپ می‌تواند به شما در مدیریت هزینه‌ها کمک کند.
۵. تضعیف فنرلول یا نشتی و خرابی کمک‌فنرها
اگر فنرلول یک سمت ضعیف شود یا کمک‌فنر دچار نشتی شدید روغن شود، ارتفاع ماشین در آن سمت افت می‌کند. وقتی یک سمت ماشین پایین‌تر برود، تعادل خودرو به هم می‌ریزد و ماشین مدام به همان سمتی که افتاده‌تر شده کج می‌شود. برای تامین قطعات خودروهای کار و باری می‌توانید به بخش خرید لوازم یدکی وینگل سر بزنند.
۶. ایراد در جعبه فرمان، مدار هیدرولیک یا سیستم برقی EPS
در فرمان‌های هیدرولیک، خرابی شیرهای داخلی جعبه فرمان یا فشار نامتقارن پمپ، فرمان را به یک سمت متمایل می‌کند. در فرمان‌های برقی (EPS) نیز اگر کالیبراسیون سنسور زاویه فرمان به هم بخورد، موتور برقی به اشتباه فرمان را به یک سمت می‌کشد که باید با دستگاه دیاگ کالیبره شود. برای رفع این نوع ایرادات پیچیده می‌توانید به بازار خرید لوازم یدکی ون برلیانس سری بزنید تا قطعات اصلی فرمان را تهیه کنید.
۷. دفرمه شدن شاسی بر اثر تصادفات قبلی
در تصادفات شدید ممکن است شاسی یا سینی خودرو دفرمه شود. ماشین‌هایی که شاسی‌کشی غیرحرفه‌ای شده‌اند، ساختار هندسی‌شان به هم می‌ریزد و چون نقاط اتصال جلوبندی دیگر سر جای اصلی‌شان نیستند، زوایای چرخ‌ها هیچ‌وقت تنظیم نمی‌شوند. در این شرایط خرید قطعات از مراکز معتبری مثل ایوب کمپانی خیال شما را راحت می‌کند که حداقل قطعه سالمی روی ماشین بسته‌اید.
عیب‌یابی هوشمند: ماشین شما در چه وضعیتی منحرف می‌شود؟
برای اینکه دلیل انحراف خودرو هنگام رانندگی را تشخیص دهید باید خیلی خوب دقت کنید ببینید چه زمانی این اتفاق می‌افتد:
- فقط موقع ترمز گرفتن منحرف می‌شود: سیستم ترمز (کالیپر یا لنت یک سمت) گیر دارد.
- فقط موقع گاز دادن و شتاب‌گیری منحرف می‌شود: بوش‌های طبق پاره شده‌اند یا یکی از پلوس‌ها لقی دارد.
- به صورت مداوم در سرعت‌های ثابت کج می‌رود: زوایای چرخ به هم ریخته یا باد لاستیک‌ها لنگه به لنگه است.
- انحراف همراه با لرزش فرمان در سرعت بالا است: چرخ‌ها بالانس نیستند یا لاستیک‌ها دچار سایش پله‌ای شده‌اند.
جدول عیب‌یابی انحراف خودرو؛ علائم، دلایل و راهکارها
یکی از نشانه‌های مهم وجود ایراد در سیستم فرمان، ترمز یا جلوبندی خودرو، کشیده شدن ماشین به یک سمت است. برای تشخیص بهتر علت این مشکل، به علائم زیر توجه کنید:
علائم انحراف خودرو | علت فنی احتمالی | راهکار پیشنهادی |
کشش فرمان به یک سمت همراه با داغ شدن چرخ و بوی سوختگی | گیرپاژ کالیپر ترمز و قفل ماندن لنت روی دیسک | بررسی و رفع گیرکردگی کالیپر و پیستون ترمز و در صورت نیاز تعویض لنت‌ها |
| انحراف خودرو به یک سمت به‌محض رها کردن فرمان در مسیر صاف | نامیزان بودن زوایای چرخ یا اختلاف شدید فشار باد تایرها | تنظیم باد چرخ‌ها و انجام میزان فرمان سه‌بعدی |
انحراف ناگهانی خودرو به چپ یا راست هنگام عبور از دست‌انداز همراه با صدای تق‌تق | خرابی سیبک فرمان، پارگی بوش طبق یا لقی سیبک طبق | بررسی جلوبندی و تعویض قطعات فرسوده توسط تعمیرکار |
تغییر جهت خودرو به یک سمت فقط هنگام شتاب‌گیری و فشردن پدال گاز | لقی پلوس‌ها یا فرسودگی بوش‌های نگهدارنده موتور و گیربکس | بررسی پلوس‌ها و تعویض دسته‌موتورها یا بوش‌های معیوب |
تست ساده خانگی برای تشخیص علت انحراف فرمان (پیش از مراجعه به تعمیرگاه)
پیش از مراجعه به تعمیرگاه، این ۳ تست ایمن را خودتان انجام دهید تا منشأ ایراد مشخص شود:
- تست جابه‌جایی چرخ‌های جلو: جای لاستیک جلو سمت راست را با جلو سمت چپ عوض کنید. اگر جهت کشیده شدن ماشین برعکس شد، مشکل ۱۰۰٪ از خودِ لاستیک‌ها است و جلوبندی سالم است.
- تست دمای رینگ: بعد از یک رانندگی کوتاه ۱۰ دقیقه‌ای بدون ترمزهای شدید، توقف کنید و به رینگ‌های جلو دست بزنید. اگر یکی از رینگ‌ها به شدت داغ بود، کالیپر ترمز آن سمت گیرپاژ کرده است.
- تست اندازه‌گیری ارتفاع گلگیر: خودرو را در سطح صاف پارک کنید و با متر فاصله لبه گلگیر تا زمین را در دو طرف اندازه بگیرید. اختلاف بیشتر از ۱ سانتی‌متر نشان‌دهنده ضعیف شدن یا شکستن فنر لول در سمت کم‌ارتفاع‌تر است.
عواقب و خطرات نادیده گرفتن انحراف خودرو
در هر شرایطی اگر متوحه انحراف اشین خود شدید، بهتر است موارد زیر را بررسی کنید تا از بروز آسیب‌های جبرن ناپذیر جلوگیری شود:
- فرسایش زودهنگام لاستیک‌ها و ضرر مالی: وقتی ماشین به یک سمت می‌کشد، یعنی یکی از تایرها مدام روی آسفالت ساییده می‌شود و در کمتر از چند ماه آج لاستیک نو را کاملاً نابود می‌کند.
- خطر تصادف در سرعت بالا: در رانندگی طولانی‌مدت دست شما از اصلاح مداوم فرمان خسته می‌شود و یک لحظه حواس‌پرتی یا ترمز ناگهانی باعث انحراف شدید خودرو می‌شود.
- خراب شدن قطعات دیگر به صورت زنجیره‌ای: انحراف مداوم چرخ‌ها باعث فشار یک‌طرفه به سیبک‌ها، قطعات داخلی جعبه فرمان و بلبرینگ چرخ‌ها شده و هزینه‌های سنگینی روی دستتان می‌گذارد.
سوالات متداول درباره کشیدن خودرو به یک سمت
1- آیا بالانس نبودن چرخ‌ها هم باعث کشیدن ماشین به یک طرف می‌شود؟
بالانس نبودن بیشتر باعث لرزش فرمان در سرعت‌های خاص می‌شود؛ اما اگر لاستیک‌ها به شکل نامتقارن دچار پله‌شدگی شدید شوند، انحراف ملایمی هم ایجاد می‌کنند.
2- چرا ماشین من فقط موقع ترمز گرفتن به سمت چپ می‌کشد؟
کالیپر ترمز سمت چپ شما بیش از حد درگیر است، یا سیستم ترمز سمت راست ضعیف عمل می‌کند و نیروی ترمزی کمتری به چرخ راست می‌رسد.
3- هر چند وقت یک‌بار باید میزان فرمان انجام دهیم؟
هر سال یک‌بار یا هر ۲۰ هزار کیلومتر. البته بعد از هر بار تعمیر جلوبندی، تعویض کمک‌فنرها یا افتادن در چاله‌های خیلی عمیق نیز انجام آن ضروری است.
4- آیا خرابی بلبرینگ چرخ می‌تواند دلیل انحراف خودرو هنگام رانندگی باشد؟
بله، اگر بلبرینگ چرخ فرسوده شده باشد، اصطکاک چرخش آن چرخ بالا می‌رود و مثل یک ترمز ملایم ماشین را به همان سمت می‌کشد.
5- فرمان ماشینم صاف است اما ماشین کج می‌رود، مشکل چیست؟
این حالت زمانی رخ می‌دهد که زوایای چرخ‌های عقب یا جلو در جهت اشتباه تنظیم شده باشند، یا غربیلک فرمان موقع میزان فرمان دقیقاً در مرکز قفل نشده باشد.
6- آیا فشار باد تایرها باید دقیقاً طبق دفترچه راهنما باشد؟
بله، حتی اختلاف ۲ الی ۳ واحدی فشار باد بین چرخ‌های چپ و راست جلو می‌تواند خودرو را منحرف کند.
7- لاستیک‌های نو خریدم ولی ماشین باز هم به یک سمت می‌کشد، علت چیست؟
تایرهای نو گاهی به دلیل خطای ساخت کارخانه یا مخروطی بودن آج‌ها تمایل به انحراف دارند که با جابجا کردن چرخ‌های جلو مشخص می‌شود.
8- آیا شاسی‌کشی ماشین تصادفی مشکل انحراف فرمان را کاملاً حل می‌کند؟
اگر با دستگاه‌های مدرن هیدرولیک و لیزری انجام شود بله؛ اما شاسی‌کشی سنتی با کشیدن دستی معمولاً دقیق نیست و ماشین همیشه مقداری انحراف خواهد داشت.